25\05\2017_06:10

ΧΩΡΟΙ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ
ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ

Ο Λευκός Πύργος, το μνημείο-σύμβολο της Θεσσαλονίκης, που σήμερα υψώνεται μοναχικός στην παραλία της πόλης, στο παρελθόν αποτελούσε το νοτιοανατολικό πύργο της οχύρωσής της. Σύμφωνα με περιγραφές περιηγητών και παλαιές απεικονίσεις της πόλης, το θαλάσσιο τμήμα του τείχους, που κατεδαφίστηκε το 1867, είχε τρεις πύργους, από τους οποίους ο ανατολικός ήταν ο Λευκός Πύργος, κτισμένος ακριβώς στο σημείο όπου συναντιόταν το ανατολικό με το θαλάσσιο τείχος. Η ακριβής χρονολόγησή του δεν είναι γνωστή, αλλά είναι σχεδόν βέβαιο ότι κτίσθηκε στα τέλη του 15ου αι., μετά την κατάκτηση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους, και αντικατέστησε έναν παλαιότερο βυζαντινό πύργο, ο οποίος αναφέρεται από το μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ευστάθιο, στην περιγραφή της πολιορκίας της πόλης από της Νορμανδούς το 1185.

Στη μακρά ιστορία του, ο πύργος έχει αλλάξει κατά καιρούς ονόματα και χρήσεις. Τον 18ο αιώνα αναφέρεται ως ''Φρούριο της Καλαμαριάς'', ενώ το 19ο αιώνα ως ''Πύργος των Γενιτσάρων'' και ''Πύργος του Αίματος''. Τα δύο τελευταία ονόματα οφείλονται στο γεγονός ότι ήταν φυλακή βαρυποινιτών και η όψη του βαφόταν με αίμα από τις συχνές εκτελέσεις των φυλακισμένων από τους Γενίτσαρους. Το 1890 ένας κατάδικος για να αποκτήσει την ελευθερία του άσπρισε με ασβέστη τον πύργο και από τότε έμεινε η σημερινή ονομασία του, ''Λευκός Πύργος''. Μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, το 1912, ο πύργος περιήλθε στο ελληνικό δημόσιο και είχε κατά καιρούς διάφορες χρήσεις. Στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στέγαζε το κέντρο διαβιβάσεων των Συμμάχων, ενώ το 1916 ένας του όροφος χρησιμοποιήθηκε για τη φύλαξη αρχαιοτήτων που προέρχονταν από τις αρχαιολογικές δραστηριότητες των βρετανικών δυνάμεων στη ζώνη ευθύνης τους. Ακόμη χρησιμοποιήθηκε για την αεράμυνα της πόλης και ως Εργαστήριο Μετεωρολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Οι τελευταίοι που στεγάσθηκαν στον πύργο πριν από την αναστήλωσή του ήταν οι Ναυτοπρόσκοποι. Στην αρχή του 20ού αιώνα στο χώρο γύρω από τον πύργο λειτουργούσε το περίφημο καφενείο και το ''Θέατρο του Λευκού Πύργου'', που κατεδαφίστηκαν το 1954, με σκοπό την επέκταση του πάρκου.

Ο πύργος είναι κυλινδρικός με ύψος 33,90 μ. και διάμετρο 22,70 μ. Έχει ισόγειο και έξι ορόφους, που επικοινωνούν με εσωτερικό κλιμακοστάσιο μήκους 120 μ., το οποίο ελίσσεται κοχλιωτά σε επαφή με τον εξωτερικό τοίχο, αφήνοντας στο κέντρο έναν κυκλικό πυρήνα διαμέτρου 8,50 μ. Έτσι, σε κάθε όροφο σχηματίζεται μια κεντρική κυκλική αίθουσα, με την οποία επικοινωνούν μικρότερα τετράπλευρα δωμάτια, ανοιγμένα στο πάχος του εξωτερικού τοίχου. Ο τελευταίος όροφος έχει μόνο την κεντρική αίθουσα και έξω από αυτήν δημιουργείται δώμα, που προσφέρει εξαιρετική θέα του γύρω τοπίου της πόλης και της θάλασσας. Όπως δείχνουν οι ιστορικές μαρτυρίες, αλλά και η εσωτερική διαρρύθμιση των χώρων, η ύπαρξη τζακιών, καπναγωγών και μικρών αφοδευτηρίων με αποχετευτικό σύστημα, ο πύργος δεν είχε μόνο αμυντική χρήση, αλλά ήταν και στρατιωτικό κατάλυμα. Μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα ο πύργος περιβαλλόταν από χαμηλό οκταγωνικό περίβολο, ενισχυμένο με οκταγωνικούς πυργίσκους στις τρεις γωνίες του. Στο εσωτερικό του υπήρχαν ένα δερβισικό ησυχαστήριο, πυριτιδαποθήκες και δεξαμενή νερού, ενώ επάνω στην είσοδό του σωζόταν τουρκική επιγραφή που ανέφερε ότι ο πύργος του Λέοντος έγινε το 1535-1536, χρονολογία που πιθανώς αναφέρεται στην κατασκευή του περιβόλου.

Το 1983-1985 έγινε από την 9η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων η αναστήλωση του μνημείου και η μετατροπή του σε εκθεσιακό χώρο. Με την ευκαιρία του εορτασμού των 2.300 χρόνων από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης, στέγασε την έκθεση ''Θεσσαλονίκη - Ιστορία και Τέχνη'', ενώ το 2001 την περιοδική έκθεση ''Ώρες Βυζαντίου - Καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο''.

Το Σεπτέμβριο του 2008 εγκαινιάστηκε η νέα μόνιμη έκθεση που αφορά την ιστορία της Θεσσαλονίκης από την ίδρυσή της μέχρι και τις μέρες μας.

Η έκθεση συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Πολιτισμός, 2000-2006) και από το Ελληνικό Δημόσιο (Υπουργείο Πολιτισμού).

Λεωφόρος Νίκης,

Τηλ.: 2310 267.832

Πρόσβαση

Λεωφορεία: 3, 5, 6, 7, 11, 12, 15, 20, 33, 39, 58, 78

 

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Έναρξη 50ών Δημητρίων
27/09 | 20:30
ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ
Αξιοποιώντας τη συγκυρία του Παγκόσμιου Έτους Φωτός, η τελετή έναρξης...
Περισσότερα

© 2015 Δήμος Θεσσαλονίκης, Διεύθυνση Πολιτισμού - Τουρισμού. Τμήμα Διοργάνωσης Εκδηλώσεων και Φεστιβάλ.
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ / Χορηγοί
CITY HOTEL
EGNATIA PALACE HOTEL
PORTO PALACE
ELECTRA PALACE
CHEVROLET
MAKEDONIA PALACE
ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΙΑΝΟΣ
IANOS GR
LAFARGE
ΑΘΗΝΑΙΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΑ
FIX FACTORY OF SOUND
CLUB MΥΛΟΣ
ERGON GREEK DELI
KINISSI PARKING
PRAKTIKER
THESSALONIKI WALKING TOURS
KYMCO
SSANGYONG
ΚΙΝΗΤΗΡΑΣ STUDIO
EXCELSIOR HOTEL
HOLIDAY INN
MAKE CREATIVE SPACE
KINISSI PALACE
ΕΥΡΩΙΑΤΡΙΚΗ
ΕΥΡΩΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
ΧΟΥΤΟΣ CATERING
ΔΙΟΣ ΦΥΣΙΚΟ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟ ΝΕΡΟ
ΣΟΥΡΩΤΗ
WOCK SHOES
Storeplus
Ελιά Λεμόνι
La Place Mignonne
ΕΥ ΖΕΙΝ ΚΕΝΤΡΟ ΓΙΟΓΚΑ
Σύνδεσμος Εμπόρων της Κεντρικής Λαχαναγοράς Θεσσαλονίκης
Σοκολάτες ΙΟΝ
Mouzenidis Group
ΦΥΛΚΑ - Χ. & Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ Ο.Ε
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ / Χορηγοί επικοινωνίας
TV 100
ΑΘΗΝΑΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
ATHENS VOICE
LOOK MAG
HOME MAG
SOUL
CULTURE NOW
PLUS RADIO
MORE 103
ΚΟΣΜΟΡΑΔΙΟ
FM 100
MOONSHINE
POPAGANDA
ΚΟΥΛΤΟΥΡΟΣΟΥΠΑ
ΟΨΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
ALL ABOUT FESTIVALS
ΜΕΛΩΔΙΑ FM
ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
ΕΠΙΛΟΓΕΣ
THE BOOK JOURNAL
E.O.T
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
ELCULTURE.GR
FM 102
FM 958
REPUBLIC FM
VELVET FM
ΕΡΤ 3
ARTNOISE JAZZ RADIO
Venus FM
NORTH RADIO